Nafarroako Gobernuko bigarren lehendakariorde eta Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilari Ana Ollok, Kanpo Ekintzako zuzendari nagusi Sergio Perezekin batera, lan-bilera bat izan du Martin Guillermo Europako Muga-Eskualdeen Elkarteko (ARFE) idazkari nagusiarekin. Bilera horretan, Foru Gobernuaren Kanpo Ekintzako politiken arduradunak mugaz gaindiko eremuan sarean lan egitearen garrantzia adierazi dio. «Beharrezkoa da eskualdeetatik auzolanean parte hartzea, ahots propioarekin, Europa baketsu, sozial, plural, demokratiko eta jasangarri baten alde», adierazi du Ollo lehendakariordeak.
Iazko maiatzean onartutako Nafarroako Gobernuaren 2025-2028 Kanpo Ekintzarako II. Planaren lanaren ildotik, Ollo lehendakariordeak Gobernuak eman nahi izan zuen garrantzia azpimarratu nahi izan du, Mugaz Gaindiko Nafarroa lan-ardatz espezifikoa (2. ardatza) delakoan. «Nafarroa osoa, oro har, mugaz gaindikoa da, Otsagabiatik Arguedaseraino, Lizarratik Zangozara, herri guztiak mugaz gaindikoak dira Europako Batzordearentzat – nabarmendu du Ollok –, eta espiritu horrekin berarekin lan egiten dugu Gobernutik muga horiek gainditzeko, batzuetan fisikoak baino mentalagoak baitira, lur honetan bizi garenok egunerokoan aurkitzen ditugun mugaz gaindiko oztopoek dakartzaten zailtasunak ahaztu gabe».
Pirinio Atlantikoetako Departamentuarekiko aldebiko hitzarmena berritzea, POCTEFA Europako programaren aldeko apustua egitea, maila anitzeko gobernantza, kohesio-politika sendoa defendatzea eta 2028-2034 Urte Anitzeko Finantza Esparrurako Europako funtsen zentralizazioa baztertzea dira Nafarroako Gobernuak mugaz haraindiko gaietan dituen jarduera-ildoetako batzuk. «Badakigu zailtasunak daudela mugaren bi aldeen artean lankidetzan aritzeko; horregatik, 2021az geroztik, laguntza-lerro bat dugu toki-erakundeek eta elkarteek elkar ezagutzen has daitezen, lehen urratsak eman ditzaten, hobeto elkar ezagutzea lankidetza hobea izateko funtsezkoa dela uste baitugu», zehaztu du Ollo lehendakariordeak bileraren une batean. Azken deialdira aurkezteko epea martxoaren 10ean amaituko da.
ARFErekin bat egitea Nafarroa lan handia egiten ari den unean gertatu da, Foru Komunitateak Akitania Berria Euskadi Nafarroa Euroeskualdearen (2024-2026) eta Pirinioetako Lan Elkartearen (2025-2027) presidentziak baititu. Hori dela eta, Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako Departamentuak tokiko eta eskualdeko eremuetatik mugaz gaindiko lankidetza sustatzeko apustua areagotu du.
Europako Muga-Eskualdeen Elkartea (ARFE)
Europako Muga-Eskualdeen Elkartea (ARFE) 1971n sortu zuten Bigarren Mundu Gerraren ondoren Europan mugaz gaindiko lankidetzari ekin zioten lehen muga-eskualdeek. Muga nazionalen bidez herritarren integrazioa indartzeko helburuarekin, gaur egun Europar Batasuneko eta inguruko herrialdeetako 100 kide inguru ditu.
Gogoan izan behar da, Europako Batzordeak finantzatutako azterlan baten arabera, egungo oztopoen % 20 kentzeak BPGa % 2an bultzatuko lukeela mugaz gaindiko eskualdeetan eta milioi bat lanpostu baino gehiago sortuko lituzkeela. Garrantzi berezia du Nafarroaren kasuan, mugaz gaindiko gertakaria estatuen arteko mugaren % 25 inguru baita. Zifra horiek azpimarratzen dute premiazkoa dela gobernantza-mekanismoak ezartzea eta indartzea, hazkunde sozioekonomikoari laguntzeko, zerbitzu publikoen prestazioa hobetzeko eta mugaz gaindiko eskualdeetan bizi-kalitatea zabaltzeko.
Pirinioetako Lan Elkartea (PLE): lehen Batzorde Betearazlea Nafarroako lehendakaritzarekin
2025eko azaroaren 12an, Nafarroak Pirinioetako Lan Elkartearen lehendakaritza hartu zuen, mugaz gaindiko lankidetzan sakontzeko helburuarekin.
Honako hauek dira Foru Erkidegoaren lehentasunak aldi honetarako: Europan Kohesio Politika defendatzea, eta hurrengo 2028-2034ko Urte Anitzeko Finantza Esparruan mugaz haraindiko lankidetza-eskualdeen eta egituren zeregina defendatzea; gainerako eskualdeekin batera 2028-2035eko Pirinioetako Estrategia lantzea eta abian jartzea; PLEren lana eta posizionamendua, Estatuek mugaz haraindiko Harreman Guneak garatu eta ezartzeko, Europako araudiaren ondorioz (EU) 2025/925, mugako eskualdeen garapen eta hazkunderako tresna bati buruzkoa (BRIDGEforEU); eta, azkenik, Pirinioetako lurraldeen belaunaldien arteko erreleboa eta erronka demografikoa, bertsio zabalenean eta alderdi desberdinetatik ulertuta (laguntza, jaiotza-tasa, etab.).
Gaur goizean, Ollo lehendakariordeak Euskadiko, Aragoiko, Kataluniako, Andorrako, Okzitaniako, Akitania Berriko eta Nafarroako ordezkarien lehen bilkurari hasiera eman dio. Bilera horretan, PLEko Batzorde Betearazleko kideek hainbat alderdi eztabaidatu dituzte, hala nola Pirinioetako Mugaz Gaindiko Lankidetzarako Estrategia Bateraturako hurrengo bide-orria, mugaz gaindiko elkarteei buruzko Europako zuzentarauari buruzko araudiaren azterketa, Kohesio Politikaren etorkizuna eta Europako lurralde-lankidetzarako programak (POCTEFA), edo Europako Mugako Eskualdeen Elkartearen 2026. urterako lan-lehentasunak.
