Oscar Chivite Lurralde Kohesiorako kontseilariak, Jesus Maria Rodriguez Toki Administrazioaren eta Despopulazioaren zuzendari nagusiak eta Jesus Carlos Fernandez Arasko Udaleko alkateak iazko balantzearen Kodes Mendilerroan Bideak Eraikitzen 2026 programaren jardueren aurkezpenean parte hartu dute gaur. Ekimena “eredu arrakastatsua izatera iritsi da, eta despopulazioaren aurka borrokatzeko lurraldean egindako politiken eta baterako gobernantzaren garrantzia erakusten du” baieztatu du Chivite kontseilariak.
Lurralde Kohesiorako Departamentuak, Toki Administrazioaren eta Despopulazioaren Zuzendaritza Nagusiaren bitartez, 200.000 euroko ekarpena egiten du urtero, eta Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen “lurralde-mailako esku-hartze integralaren eredua sendotzen ari da, udalerrien arteko lankidetzan, herritarren parte-hartzean, komunitate-ehunaren indartzean eta erronka demografikoari aurre egiteko aukera ekonomiko iraunkorren sorkuntzan oinarrituta”, ziurtatu du Chivitek.
Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen ekimenaren edizio honetan guztira 15 udalerrik parte hartu dute, denak despopulazio-arriskua dutenak, egiturazko arazo komunekin eta aukera ekonomiko gutxirekin, batez ere gazteei eta emakumeei erreparatuta. “Udalerriek bazekiten erronka demografikoak eta lurralde-mailakoak ezin zirela modu isolatuan jorratu, ekintza eta erantzun koordinatuen bidez baizik, lurraldeak berak dituen baliabideei balioa emanez”, adierazi du Chivite kontseilariak.
Bestalde, Toki Administrazioaren eta Despopulazioaren zuzendari nagusiak baterako gobernantzaren eredua nabarmendu du, “lurraldearen beharretara eta praktikan sortutako ikaskuntzara egokitzen jakin baitu”. Ereduak ikuspegi parte-hartzailea eta maila anitzekoa du, eta eremu teknikoak, politikoa eta herritarra kontuan hartzen ditu, “kudeaketa eraginkorra, gardena eta lurraldearen benetako beharrekin bat datorrena bermatzeko”.
Bideak Ehuntzen-eko koordinatzaileak “Lurralde Kohesiorako Departamentuaren laguntza eta konfiantza” azpimarratu ditu. Horri esker, “erabateko malgutasuna izan baitugu despopulazioaren erronkari aurre egiteko ekintzak diseinatzeko lurraldean”.
2026rako ekintzak
Bideak Ehuntzen ekimenaren hirugarren edizioan Kodes Mendilerroaren garapen integrala bultzatzen jarraituko da, ekintzailetzako ekosistema berritzaile bat sendotuz, udalerrien garapen sozial eta ekonomikoa bultzatzeko.
Ildo nagusiak honako hauek izango dira: baterako gobernantzaren eta lurralde-lankidetzaren eredua sendotzea, proiektuaren identitatea eta ikusgarritasuna indartzea; landa-ingurunean etxebizitza eskuratzeko aukera erraztea alokairuko etxebizitzak aktibatuz, jabeekin eta erakundeekin akordioak eginez eta batez ere gazte eta familientzat etxebizitzak eskuratzeko moduko prezioetan lortzea sustatuz.
Gainera, funtsezko zerbitzu publikoak indartu behar dira, mugikortasuna, konektibitatea edo tokiko kontsumoa bezalako arloetan irtenbide berritzaileak bultzatuta; zaintzen sektorea indartu eta profesionalizatu nahi da, gizarte-berrikuntzako eta zahartze aktiboko ekimenen bidez eta nahiz ez den bakardadea murriztuta; landa-eremuko ekintzailetza bultzatu nahi da, laguntza ekonomikoaren, prestakuntzaren eta akonpainamenduaren bidez, belaunaldien arteko erreleboa, dibertsifikazio ekonomikoa eta jarduera iraunkor berriak indartuz; eta, azkenik, tokiko baliabideak eta teknologia, landa-nortasuna eta iraunkortasuna hartzen dituzten ekimen berritzaileak sustatu nahi dira, lurraldearen garapen orekatua lortzeko.
2025eko balantzea
Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen programak 2025eko edizioaren amaieran, 2.000 onuradun izatea lortu du etxebizitzaren arloko ekintzekin; hala nola, Kodesko Birpopulatze Bulegoa sortzea eta etxebizitzak alokatzeko kuotak ordaintzeko edo etxeak berritzeko laguntza-programarekin.
Zerbitzu publikoak indartzeari dagokionez, inguruko taxi-zerbitzuekin lortutako lankidetza-hitzarmenak nabarmendu behar dira, garraio publikoarekin lotura egokirik ez duten herrietatik eta herrien artean joan-etorriak egin ahal izateko. Gainera, aplikazio informatiko bat sortu da, herrietako jarduera komertzial eta zerbitzuen jarduera osoarekin. Halaber, tokiko kontsumoa dinamizatzen duten ekintzak programatu dira; esate baterako, produktuak sustatzeko kanpainak, merkatu-egunak herritarrek parte hartzea bultzatzen duten jarduera espezifikoekin eta tokian kontsumitzeko bonuak.
Gizarte-ekonomiari eta zaintzei dagokienean, zaintzei eta enpresen kudeaketari buruzko prestakuntza-programa garatu da, zaintzaileak ahalduntzeko gizarte-ekonomiaren arabera. Horrez gain, Zaintzak Ehuntzen zerbitzua sustatzeko dibulgazio-kanpainak egin dira, eta adinekoei zuzendutako jarduera-programa garatu da, modu deszentralizatuan gauzatzeko herri ezberdinetan.
Lehen sektorearen eta ekintzailetzaren barruan, Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen ekimenak ekintzailetzarako diru-laguntzak eta belaunaldi-erreleborako laguntzak gaitu ditu, lurraldean suteetarako eta bideak mantentzeko zerbitzu mankomunatua sortzearekin batera.
Garapenean eta berrikuntzan, Kodes Mendilerroko berrikuntza-laborategia eta coliving espazio bat sortu dira prestatzen ari diren pertsonak erakartzeko, praktikak egin ditzaten. Beketarako laguntzak ere sortu dira.
15 udalerri
Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen ekimena Nafarroako Gobernuak despopulazioaren aurka borrokatzeko duen asmo handiko politikan sartzen da. Iaz bakarrik, Foru Exekutiboak 170 milioitik gora bideratu zituen erronka demografikoari aurre egiteko ekintza eta politiketarako.
2023. urtean, Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen proiektuaren lehen edizioa abian jarri zen, bi urteko iraupenarekin. 2025ean, berriz, bigarren edizioa egin zen urtebeteko iraupenarekin.
Kodes Mendilerroan Bideak Ehuntzen ekimenean, honako udalerri hauek daude: Aguilar Kodeskoa, Aras, Armañantzas, Bargota, Cabredo, Desoio, El Busto, Esprontzeda, Genevilla, Lapoblación-Meano, Elizagorria; Mues, Santsol, Torralba del Río eta Torres del Río.
