- Imanol Pradales Lehendakaria buru dela, eta Bingen Zupiria Segurtasuneko sailburua bertan dela, egin da Arkauten Ertzaintzaren kondekorazioak banatzeko eta zorion-adierazpenak egiteko urteko ekitaldia
- Zeremonian oroitzapen berezia egin zaie zerbitzuan hildako ertzainei eta ETAk 1985etik 2001era bitartean hil zituen 15 agenteei
Arkauteko Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademian gaur goizean egin da Ertzaintzaren kondekorazioak banatzeko eta zorion-adierazpenak egiteko urteko ekitaldia, azken urtean polizia-lanean merezimenduzko jarduketa apartak eta gailenak egin zituzten agenteei aitorpena egiteko. Imanol Pradales Lehendakaria buru izan duen ekitaldian Bingen Zupiria Segurtasuneko sailburua eta Josu Bujanda Ertzaintzaren burua ere izan dira, beste agintari eta polizia-agintari batzuekin, kondekoratutako agenteekin eta senideekin batera.
Bere hitzaldian, Lehendakariak –oroitzapen berezia izan du istripu tragiko batean hildako bost foruzainentzat- eskerrak eman die kondekoratutako eta zoriondutako agenteei, eta azpimarratu du euren jarduketek euskal gizarteak bere poliziarengandik espero duen zerbitzu-bokazioa, profesionaltasuna eta hurbiltasuna islatzen dituztela.
“Omenaldia egiten diegu zerbitzu-egintzan hildako ertzain guztiei, Euskadiren, demokraziaren eta askatasunaren defentsan. Totalitarismo frankistaren biktimei eta ETAren terrorismoaren biktimei. Ausardia, talde-lana, eskuzabaltasuna eta konpromisoa. Gaur lekukoa hartu duzuenon inspirazio-iturri diren balioak. Ertzain, epaile, polizia nazional eta udaltzainak, zorion-adierazpen eta domina hauekin aitortzen ditugunak”, azpimarratu du Imanol Pradalesek.
Era berean, Lehendakariak nabarmendu du Ertzaintzak euskal gizartearen babesa duela, eta horrek ez duela “inoiz hura instrumentalizatzen” utziko. “Ez du onartuko arma politiko gisa erabiltzea, ez batzuek, ez besteek. Ez euskal polizia batengan inoiz sinetsi ez dutenengatik, ezta bizikidetza baketsuaren aurka hamarkadetan borrokatu eta mespretxatu dutenengatik ere. Gure babesa daukazue”, adierazi du. “Era berean, gogoratu behar duzue zuengan konfiantza duen euskal gizartea beti dela eta izango dela zorrotza zuen lanarekin eta zuen jarduerekin”, adierazi du amaitzeko.
OMENALDIA
Ekitaldiaren hasieran omenaldi hunkigarria egin zaie zerbitzuan hildako Ertzaintzako agenteei. Minutu bateko isilunea egin ondoren, lehendakariak, Segurtasuneko sailburuak eta Ertzaintzaren buruak eskaintza bat egin dute, bi txapel gorrirekin, haien izenak grabatuta dauden monolitoaren aurrean.
Jarraian, ETAk 1985etik 2001era bitartean hildako 15 ertzainak ere omendu dituzte, haien oroimenez 15 txapel gorriren irudi bat proiektatuz: Carlos Díaz Arcocha (1985), Genaro García de Andoain Larrinaga (1986), Juan José Pacheco Cano (1988), Luis Hortelano García (1989), Alfonso Mentxaka Lejona (1991), Joseba Goikoetxea Asla (1993), José Luis González Villanueva (1995), Iñaki Mendiluze Etxeberria (1995), Ramón Doral Trabadelo (1996), José María Aguirre Larraona (1997), Jorge Díez Elorza (2000), Mikel Uribe Aurkia (2001), Iñaki Totorika Vega (2001), Javier Mijangos Martínez de Bujo (2001), eta Ana Isabel Arostegui Legarreta (2001).
POLIZIA-MEREZIMENDUA AITORTZEKO BEREIZGARRI BERDEDUN HIRU DOMINA
Ekitaldian, polizia-merezimendua aitortzeko bereizgarri berdedun hiru domina banatu dira. Bereizgarri hori gordetzen da aintzatespen gorena behar duten egitate garrantzitsuetan edo aparteko polizia-jarduketetan salbuespenezko jokabidea eskatzen duten jarduketetarako.
Domina horietako bat Bilboko Ertzain-etxeko Luis Ángel Barreras de Almeida ertzainari eman zaio, 2024ko azaroaren 24an zerbitzuz kanpo zegoenean egindako esku-hartzeagatik.
Egun horretan, agenteak ikusi zuen Bilboko establezimendu bateko pertsiana behartuta zegoela eta zaratak entzuten zirela barruan. Bilboko Ertzain-etxeari abisua eman ondoren, lokalaren kanpoaldean egon zen laguntzaren zain. Une horretan, bi gizon irten ziren establezimendutik. Ertzaina Ertzaintzako kide gisa identifikatu zen eta bi gizonak atxikitzen saiatu zen, baina eraso egin zioten eta lurrera erori zen, eta bi gizonek ihes egin zuten.
Hala eta guztiz ere, altxatu eta haien atzetik abiatu zen, bat atzeman zuen arte. Beste inplikatuak berriz jo zuen eta ihes egitea lortu zuen, baina agenteak lehenengoa erabat atxikitzea lortu zuen. Ertzainak eman zuen deskribapenari esker, Bilboko Udaltzaingoak bigarren gizona atxilotu ahal izan zuen.
Bereizgarri honekin aitortzen zaizkio delitu baten aurrean, zerbitzuz kanpo egonda ere eta esku-hartzean zehar hartu zuen arrisku pertsonala gorabehera, erakutsi zituen ekimena, erabakitasuna eta jarduketa ausarta.
Laudioko Ertzain-etxean destinatuta dauden Miguel Ángel Beldarrain Cortajarena eta Ricardo Herboso González agenteek ere jaso dute bereizgarri berdedun domina, 2025eko martxoaren 7an udalerri horretan egin zuten esku-hartzeagatik, gizon bat bost solairuko eraikin bateko teilatutik ez erortzeko.
Iritsi zirenean, ertzainek gizona teilatuan eserita eta hankak eraikinetik kanporantz zituela aurkitu zuten. Biak harekin hitz egiten saiatu zen, baina gizonak ez zuen eurekin elkarreragin. Egoera baloratu ondoren, eta berehalako arriskua zegoela ikusita, Beldarrain Cortajarena ertzaina teilatura igo zen atzeko aldetik, biktimaren anaiarekin batera, eta, bien bitartean, Herboso González ertzaina, gizona distraitzen saiatu zen azpiko leiho batetik.
Une batean, Beldarrain Cortajarena ertzainak, aukeraz baliatuz, atzetik heldu zion. Teila gainean indarka ari zirenean, Herboso González ertzaina laguntzera joan zitzaion, eta bien artean ibilgetzea eta salbu jartzea lortu zuten.
Dominak aitortzen ditu arrisku handiko esku-hartze batean bi ertzainek erakutsitako lasaitasuna, koordinazioa eta ausardia, azkar jardutea eta egoera baloratzeko gaitasuna erabakigarriak izan baitziren arriskuan zegoen pertsonaren bizia babesteko.
BEREIZGARRI ZURIDUN HAMAIKA DOMINA
Bestalde, Ertzaintzak bereizgarri zuridun beste hamaika domina ere eman ditu. Bereizgarri hori ematen da zailtasun edo garrantzi handiko zerbitzuetan agenteek izandako parte-hartze arrakastatsuagatik eta horietan dohain profesional edo zibiko apartak erakutsi izanagatik, bai eta era nabarian nabarmendu direlako polizia-eginkizuna betetzean edo kidegoaren ospea hobetzeko edo zerbitzuan erabilgarriak diren lan bikainak egin dituztelako ere.
Aurten, bereizgarri hori honako hauek jaso dute:
- Francisco Javier Gómez Antoniano ofizialordeak, Koordinazio eta Lankidetza Unitatekoak, bere ibilbide bikaina aitortzeko. Bereizgarriak Ikerketako Koordinazio Operatiboaren eta Teknikoaren Atalean egindako ekarpena balioesten du, bertan Ertzaintzaren barne-araudia, jarraibideak, zerbitzu-aginduak eta agindu operatiboak garatzeko erakutsi duen konpromisoagatik nabarmendu baita. “Ikerlan” tresnaren garapenean eta jarraipenean egindako lana ere aitortu nahi izan zaio, bai eta beste polizia-kidego batzuekin egindako ikerketetan izandako konkurrentziak gainbegiratzen izan zuen erantzukizuna ere. Bere lanak antolakundearen koordinazioa, kalitate teknikoa eta eraginkortasun operatiboa indartzen lagundu du.
- Iñigo Huerta Barranco agenteak eta Borja Zuluaga Santamaría ofizialordeak, biak Brigada Mugikorraren Unitatekoak, 2024ko abuztuaren 25ean Bilbon egindako esku-hartzeagatik jaso dute kondekorazioa. Egun horretan, itsasadarrean, Areatzako zubiaren parean, konorterik gabe zegoen emakume bat erreskatatu zuten. Iritsi zirenean, biak uretara jauzi egin zuten eta igerian biktimarengana iritsi ziren, eta ubidetik hurbilen dagoen hormaraino eraman zuten. Bertan artatu zuten Bilboko suhiltzaileen ontzi batek uretatik ateratzen lagundu zien arte. Dominak bien erreakzio azkarra, erabakitzeko gaitasuna eta bizia arriskuan zuen pertsona bati laguntzeko ageriko arriskua hartu izana aitortzen ditu.
- José Ramón Ruiz Otegui agente lehenak eta Luis Ángel Sanz González ofizialordeak, Ikerketa Kriminaleko eta Polizia Judizialeko Burutzako Ingurumen eta Hirigintza Atalekoak, domina jaso dute Zaldibarko zabortegia behera etorri zenean egin zuten polizia-atestatuaren instrukzioagatik. 2020ko otsailaren 6an gertatu zen, eta gertaera haren ikerketak konplexutasun tekniko eta juridiko berezia izan zuen, eta Fiskaltzaren hainbat aitorpen publiko jaso zituen. Gainera, Durangoko 1. zenbakiko Instrukzio Epaitegiaren titularrak, kasuaz arduratu zenak, agenteei jakinarazi zien egindako atestatua bikaina zela eta erreferentzia gisa erabiliko zutela Kantabrian Polizia Nazionalari Zuzenbide Prozesalari buruz emango zitzaion prestakuntza-ikastaro batean. Aitorpenak azpimarratzen ditu gizartean eta erakundeetan oihartzun handia izan zuen ikerketa batean egindako lanaren zorroztasuna, fidagarritasuna eta kalitate profesionala.
- Idazkaritza Nagusiko Eduardo Pereda Baranda agenteari Ertzaintzaren eguneroko lana hobetzen lagundu duten lan-tresnen garapenak markatutako ibilbide profesionala aitortu diote. Tresna horiek erabat integratuta daude antolakundearen metodologian, eta hainbat arlotan erabili dira, hala nola hauteskunde-prozesuetako segurtasunean, ibilgailuen banaketan, kalitatearen kudeaketan, berdintasunari buruzko txostenak egiten eta trafiko-salaketak kudeatzen. Dominak berritzeko gaitasuna, ekarpen teknikoa eta kidegoaren modernizazioari eta efizientziari egindako ekarpena aitortzen dizkio.
- María Gutiérrez Pérez ofizialordea eta Pablo Echaide Arteche agentea, biak Donostiako Ertzain-etxean destinatuta daudenak, 2024ko abuztuaren 16an Aquariumetik gertu, harkaitz-eremu batean, uretara erori zen adingabe baten erreskateagatik kondekoratu dituzte. Adingabea konorterik gabe zegoen eta arnasa hartzeko zailtasunak zituen, eta igerian iritsi behar izan zuten hura zegoen lekura. Esku-hartze horretan, agenteak igerian itzuli behar izan zuen laneko gerrikoan zeraman kanula bat hartzera, eta, bien bitartean, ofizialordea bihotz-biriketako maniobrak egiten hasi zen. Kanularekin itzuli zenean, adingabeari jarri zioten eta maniobrak egiten jarraitu zuten, neska bere kasa arnasa hartzen hasi zen arte. Gero iritsi ziren suhiltzaileek ohatila batean eraman zuten. Dominak larrialdiko esku-hartze bat aitortzen du, prestakuntza, azkartasuna eta koordinazioa erabakigarriak izan baitziren bizitza bat salbatzeko.
- Sestaoko ertzain-etxeko Carlos Montero González agenteak bereizgarri zuridun domina jaso du bere espediente pertsonalean hiru zorion-adierazpen jaso dituelako, guztiak garrantzi eta konplexutasun bereziko ikerketei lotuak. Lehenengo zorion-adierazpenak gizon baten aurka biktimaren emazteak kontratatutako sikario batek ustez egindako hilketa-saiakera baten inguruan egindako eginbideetan egindako lana aitortzen du. Bigarrenak nabarmentzen du delitu informatiko batzuen ikerketan izan zuen parte-hartzea, erabakigarria izan baitzen gizon bat kondenatzeko Sabadellgo adingabe baten aurkako sexu-erasoaren delitu batengatik. Hirugarren zorion-adierazpenak adingabe baten aurkako sexu-erasoagatik egindako beste ikerketa batean egindako lana aitortzen du. Domina honek, beraz, bereziki larriak diren prozeduretan agenteak erakutsitako ikerketa-fidagarritasuna, jarraikitasuna eta zorroztasun profesionala aitortzen ditu.
- Getxoko Ertzain-etxeko Jesús Manuel Menchaca Trevilla ofizialordeari bere mugapean droga-trafikoaren aurkako operatibo garrantzitsuekin lotutako eta oihartzun mediatiko handiko hiru ikerketa lideratu izana aitortu diote. Ikerketa horiek emaitza bikainak izan zituzten, eta esku-hartze konplexuak zuzentzeko, koordinatzeko eta analizatzeko bere gaitasuna jarri zituzten agerian. Dominak bere lidergo operatiboa eta droga-trafikoaren aurka egindako ekarpena nabarmentzen ditu.
- Bilboko Ertzain-etxera destinatutako Janire Melendre San Pedro agenteak 2024ko abuztuaren 26an Gatikan egindako esku-hartzeagatik jaso du domina. Agenteak esku hartu zuen jarduketa horretan gizon batek beso zati bat erradial batekin moztu zuen. Zaurien larritasuna ikusita, tornikete bat egin zion, eta bizepsaren inguruan beste lesio handi bat, muskulu-ehuna agerian zuena, ikusi zion. Odoljarioa gelditzen laguntzeko, eragile hemostatiko bat aplikatu zion eta biktima egonkortu arte presioa mantendu zuen. Azkar jardun izanari esker, atzeraezinak izan zitezkeen ondorioak saihestu zituen, eta egoera kritikoetan berehala jardutearen eta prestakuntzaren garrantzia jarri zuen agerian.
BEREIZGARRI URDINDUN LAU DOMINA
Gaurko ekitaldian, bereizgarri urdineko lau domina ere banatu dituzte. Domina horiek ematen zaizkie beste polizia-kidego batzuetako kideei, larrialdietako eta babes zibileko zerbitzu publikoetako kideei, segurtasun pribatuko kideei eta segurtasun publikoaren defentsan garrantzi handiko ekintzak egiten dituztenei, bai eta Ertzaintzaren mesederako eta ospea hobetzeko harekin funtsezko lankidetzan aritzen direnei ere:
Oraingo honetan, Ertzaintzak honako hauen laguntza aitortu nahi izan du:
- Silvia Martín Blanco magistratua, Barakaldoko Epaitegietako Instantzia Auzitegiko egungo presidentea, Ertzaintzarekin lankidetzan aritzeagatik eta polizia-prozedurak hobetzeko erreferentzia bihurtu delako. Bereizgarriak jarduteko jarraibideak emateko, prestakuntza emateko eta polizia-prestakuntza eraginkorragoa izaten laguntzeko prestasuna aitortu dizkio. Halaber, Ertzaintzari, bidezkoa izan denean, esparru judizialaren eta polizialaren arteko harremana indartuz, hainbat foro juridikotan emandako babesa ere nabarmendu da.
- Polizia Nazionaleko Julio Pavón Bonilla inspektorea, desagertutako pertsonen arloan 2019ko maiatzetik Ertzaintzarekin duen lankidetza jarraitu, eraginkor eta estrategikoagatik. Bere ekarpena garrantzitsua izan da arlo horretako prozedura operatiboak, koordinazio instituzionala eta plangintza estrategikoa hobetzeko. Dominak bere maila tekniko handia, esperientzia operatiboa eta desagerpenen fenomenoaren aurrean duen sentsibilitate instituzionala aitortzen ditu.
- Polizia Nazionaleko Manuel González Delgado komisarioa, Bizkaiko Atzerritartasuneko eta Mugetako Probintzia Brigadakoa, Ertzaintzarekin eta udaltzaingoekin akordioak lortzeko dedikazioagatik, konpromisoagatik eta prestasunagatik. Bere lanari esker, atzerritartasunaren eta mugen arloko jarduera eta eskumenak modu koordinatuan garatu dira, erantzun instituzional eraginkorragoa eta polizia-kidegoen arteko lankidetza egonkorra bultzatuz.
- Xabier Garagarza Roteta Oiartzungo udaltzainburua, Ertzaintzaren izen onaren alde egindako jarduketengatik eta kidegoarekin elkarrizketa egonkorra eta koordinazio operatiboa etengabe bultzatzeagatik. Dominak segurtasun publikoaren eredu integratua udalen eta eskualdeen esparrura eramateko egindako lana aitortzen du, bai eta alkatetzen eta Ertzaintzako lurralde-arduradunen arteko topaketak sustatzeko egindako lana ere. Era berean, Ertzaintzak sustatutako protokoloak Gipuzkoako udaltzaingoen esparrura egokitzen eta zabaltzen aktiboki parte hartu izana ere baloratu da, protokolo horiek homogeneoki eta koherentziaz ezartzen laguntzeko.
51 ZORION-ADIERAZPEN GARRANTZI BEREZIKO JARDUKETENGATIK
Azkenik, ekitaldian 2025ean zerbitzuan merezimendu bereziko egintzak egin zituzten eta zoriondu diren ertzainen izenen jendaurreko irakurketa ere egin da. Merezimenduzko jarduketa horiek euren espediente profesionaletan jasoko dira, eta jendaurrean aitortu dira gaur Arkauten egindako ekitaldian. Edizio honetan guztira 51 ertzain zoriondu dira.
Ertzaintzaren kondekorazioak banatzeko urteko ekitaldiak aitorpena, memoria eta konpromiso instituzionala bildu ditu berriz ere, gaur herritarrei zerbitzu eredugarria ematen dietenei ez ezik bere bizia Euskadiko segurtasunaren, askatasunaren eta elkarbizitzaren alde eman zutenei ere eskainitako jardunaldi batean.
