Nafarroako Errege Artxibo Nagusiak (AGN), Nafarroako Musikaren eta Arte Eszenikoen Artxiboaren (AMAEN) bitartez, Udazken Artximusikalaren zikloaren edizio berri bat antolatu du, erakundean gordetako ondare kulturala zabaltzeko eta Nafarroako historiako hainbat pasarte, protagonista eta adierazpen kultural publikoari hurbiltzeko. 2026ko programazioa iraila eta abendua bitartean egingo da.
Programazioari irailaren 24an, osteguna, emango zaio hasiera, 19:00etan, AGNren areto nagusian, Los Iruña ‘ko Peñen musikaren lehen grabazioaren 70. urteurrenari eskainitako solasaldi musikal batekin. Topaketan Alfonso Segurak (telebistako errealizadorea), Jokin Zabalzak (konposizioko katedraduna) eta Óscar Salvochek (ikertzailea) hartuko dute parte, taldearen ibilbide eta historia diskografikoaren inguruan jorratuz. Gainera, ekitaldian Voces Navarras taldeak parte hartuko du emanaldi musikal batekin. Ekintza hau AGNk antolatu du, AMAENen bitartez, Iruñeko Peñen Federazioaren laguntzarekin. Sarrera librea eta doakoa izango da aretoa bete arte.
Zikloaren bigarren ardatza Valentín Larreari eskainiko zaio, bere jaiotzaren 150.urteurrena dela eta. 1876an Gabirian jaioa eta 1898tik Iruñean kokatua, Larreak mende erdi baino gehiagoz jardun zuen piano-jole, irakasle eta konpositore gisa, hiriko bizitza musikalean nabarmenki parte hartuz. Hainbat esparrutan ekoitzi zuen, besteak beste, pianorako, organorako, harirako, korurako eta ganbera-formazioetarako musikan, bai eta erlijio-musikan eta euskal eta nafar musika-tradizioarekin lotutako lanetan ere.
Testuinguru horretan, azaroaren 13an, ostirala, 19:30ean, Baluarteko Ganbera Aretoak Valentín Larrearen omenezko kontzertua hartuko du, Nafarroako Orkestra Sinfonikoaren eskutik, Yorrick Troman kontzertino-zuzendari dela, eta musika-bitartekaritza María Setuain Belzuneguiren eskutik. Kontzertua AGNk antolatu du, AMAENen bitartez, Baluarte Fundazioarekin eta Nafarroako Orkestra Sinfonikoarekin elkarlanean.
Kontzertuaren egitarauak musikagilearen ibilbidearen hainbat etapa eta dimentsiotako ibilbidea proposatzen du. Obren segida kronologiko bat baino gehiago, Larrearengana pixkanaka hurbiltzea ahalbidetuko dion ibilbide narratibo bat bezala planteatzen da: lehenik XIX. mende amaierako Iruñea musikalaren testuinguruan, ondoren hiriko bizitza kulturalaren protagonista bezala eta, azkenik, ahots propioa duen konpositore bezala, non bere prestakuntza akademikoa eta euskal ondare musikalean inspirazioa elkartzen diren. Ekintza honen helburua, Larrearen musika berriro entzun ahal izatea eta bere figura Nafarroako historia musikalean kokatzea da. Sarrera librea eta doakoa izango da, aldez aurretik AGNren instalazioetan (Maiatzaren bia kalea, z/g), Baluarte Fundazioa-Nafarroako Orkestra Sinfonikoaren bulegoan (Armadaren etorbidea, 30), Baluarte Auditorioko leihatiletan (Konstituzio plaza z/g) eta NICDOren salmenta-puntua La Morea merkataritza-gunean. Erreserbak www.baluarte.com webgunean ere egin daitezke.
Peñen musikaren efemeridearen oroitzapenak jarraipena izango du azaroaren 28an, larunbata, 12:00etan, Los Iruña´ko Peñen musikaren lehen grabazioaren 70. urteurreneko erakusketaren inaugurazioarekin. Erakusketa Iruñeko Udaleko Kultura Alorrarekin eta Iruñeko Peñen Federazioarekin elkarlanean antolatu da, eta Civivox Kondestablearen atarian inauguratuko da, txaranga baten musikarekin lagunduta. Erakusketa egun horretatik abenduaren 19ra arte egongo da ikusgai.
Valentín Larrearen 150. urteurrenaren ospakizunak konpositoreari eskainitako mikroerakusketa batekin jarraituko du abenduan zehar. Erakusketa hori AGNren beheko galerian egongo da ikusgai, haren bilobek 2021eko urrian emandako funtsean gordetako dokumentazio-sorta bat erakutsiz.
Zikloa abenduaren 17an, osteguna, 19:00etan, itxiko da AGNko areto nagusian, konpositoreari buruzko liburu baten aurkezpenarekin eta ‘Valentín Larrea Iturberen Ahanzturatik itzulia’ (Rescapé de l ‘oubli) dokumentalaren proiekzioarekin. Ekitaldian Ignacio Arakistain (organista eta aurkezlea), Aimar Maiz (liburuaren egilea) eta Aitor Arruti (dokumentalaren zuzendaria) parte hartuko dute. Dokumentalak Larrearen obra berreskuratzeko prozesuari heltzen dio, proiektuan parte hartzen duten artista eta senitartekoei egindako elkarrizketetatik abiatuta. Ekimena familia-eremuan sortu zen 2019an, Larreak instrumentu eta talde desberdinetarako konposatutako partiturak aurkitu zirenean, grabaziorik gabe jarraitzen zuen eta eszenatokietan bere presentzia berreskuratzen hasi den obra bat berreskuratzeko eta zabaltzeko prozesu bati hasiera emanez. Sarrera librea eta doakoa izango da aretoa bete arte.
Programazio honekin, 2026ko Udazken Artximusikalak berriro lotzen ditu dokumentuen kontserbazioa, ikerketa eta interpretazio musikala, eta aukera berri bat eskaintzen dio publikoari, Nafarroako iragan kulturalean presentzia handia duten pertsonekin konektatzeko.
